Historia lotniska

London Luton jest jednym z najszybciej rozwijających się portów lotniczych w Wielkiej Brytanii. W roku kalendarzowym 2007 skorzystało z niego 9,94 miliona pasażerów, co stanowi 400-procentowy wzrost w stosunku do stanu sprzed 10 lat.

Lotnisko London Luton bezpośrednio zatrudnia ponad 400 osób, a pośrednio - ponad 7000. Obecnie stanowi jedną z najważniejszych sił napędowych regionalnej gospodarki.

W sierpniu 1998 r. podpisano pionierską umowę spółki państwowo-prywatnej. Na jej podstawie przez 30 lat port lotniczy London Luton pozostaje własnością państwową (należy do miasta Luton), zaś zarządzaniem i rozwojem zajmuje się prywatne konsorcjum London Luton Airport Operations Ltd.

Od marca 2001 r. udziałowcem większościowym korporacji London Luton Airport Operations Ltd. była specjalistyczna firma TBI plc zajmująca się zarządzaniem lotniskami. Wykupiła ona udziały od spółek Barclays Private Equity oraz Barclays UK Infrastructure Fund.

W styczniu 2005 r. firmę TBI plc przejęła spółka Airport Concessions & Development Ltd., (ACDL) należąca do hiszpańskich konsorcjów Abertis Infraestructuras (90%) i Aena Internacional (10%).

Abertis jest jednym z największych europejskich dostawców infrastruktury. Dysponuje kapitałem rynkowym w wysokości ok. 8 miliardów EUR.

Aena Internacional jest międzynarodowym ramieniem hiszpańskiej korporacji Aena, zajmującej się obsługą portów lotniczych i kontrolą ruchu lotniczego w Hiszpanii. Aena jest właścicielem i zarządcą 47 portów lotniczych na Półwyspie Iberyjskim. Z lotnisk należących do tej firmy każdego roku korzysta ok. 155 milionów pasażerów. Aena prowadzi także działalność w Ameryce Środkowej i Południowej.

Lotnisko London Luton oficjalnie otwarto 16 lipca 1938 r. pod nazwą "Lotnisko Miejskie w Luton". Otwarcia dokonał sekretarz stanu ds. lotów, wielce szanowny pan Kingsley Wood. Lotnisko należało do miasta Luton i już w tamtych czasach uważano, że powinno pełnić rolę północnego terminala dla Londynu.

Podczas wojny lotnisko pełniło rolę komercyjnego aerodromu oraz bazy dla 264. Dywizjonu Myśliwców. Było również ważnym ośrodkiem produkcyjnym. To tam firma Percival Aircraft Company zaprojektowała i zbudowała serię samolotów do użytku cywilnego i wojskowego, a wśród nich słynny myśliwiec bombardujący Mosquito "Drewniany cud", zbudowany na licencji De Havilland Aircraft Company.

Po wojnie lotnisko było wykorzystywane w charakterze cywilnym. W roku 1952 otworzono nową wieżę kontrolną. W latach 50. i 60. narodziła się idea niedrogich wyjazdów wakacyjnych, łączących transport i zakwaterowanie w ramach jednego "pakietu". Te "pakiety", które dla wielu osób były pierwszą szansą wyjazdu zagranicę, dały początek rozwojowi ogromnego rynku wycieczek zorganizowanych.

Lotnisko London Luton odegrało ważną rolę w narodzinach branży wycieczek zorganizowanych w Wielkiej Brytanii. Przełomowym wydarzeniem w rozwoju ruchu czarterowego w Luton było powstanie nowej linii Euravia w 1962 r. Pod koniec 1964 r. Euravia zmieniła nazwę na Britannia Airways, a w 2004 r. (już jako część grupy TUI) na Thomsonfly. Obecnie Thomsonfly jest jedną z największych czarterowych linii lotniczych na świecie. Jej lotniskiem bazowym pozostaje London Luton.

W 1968 r. rozpoczął działalność inny operator lotów czarterowych Monarch Airlines. Siedziba tych linii lotniczych, które już od ponad czterech dziesięcioleci oferują przeloty czarterowe i rejsowe, także znajduje się na lotnisku London Luton.

Wyjazdy zorganizowane z wylotami z lotniska London Luton stały się niezwykle popularne. Według badania przeprowadzonego w 1969 r., co piąta wycieczka zorganizowana w Wielkiej Brytanii wylatywała z London Luton. W 1972 r. Luton stało się najbardziej rentownym portem lotniczym w kraju.

Załamanie koniunktury miało miejsce w 1974 r., kiedy duży operator wycieczek turystycznych Clarksons przeszedł w stan likwidacji wraz z należącą do niego linią lotniczą Court Line. Zdarzenie to wstrząsnęło całą branżą turystyczną, ale szczególnie negatywnie odbiło się na lotnisku Luton, z którego linia Court Line intensywnie korzystała.

W opracowaniu opublikowanym w 1978 r. rząd uznał Luton za integralną część londyńskiego systemu lotnisk. Komitet zarządzający rozpoczął przygotowania lotniska w Luton do wejścia w nową dekadę lat 90. i obsługi spodziewanych 5 milionów pasażerów rocznie. W ramach przygotowań, w 1985 r. otwarto nowy budynek terminala międzynarodowego. Terminal ten, którego otwarcia dokonał Jego Królewska Wysokość Książę Walii, pozostaje w użytku po dziś dzień.

W 1986 r. linie Monarch, w ramach usługi Monarch Crown Service, uruchomiły loty rejsowe do Hiszpanii. Irlandzkie linie Ryanair zainaugurowały regularne przeloty do Irlandii. Tak rozpoczął się rozwój lotów rejsowych z lotniska London Luton. Dziś loty rejsowe generują ponad 70% obrotów tego portu lotniczego.

Do 1990 r., w dużej mierze za sprawą linii Ryanair, trwał intensywny wzrost liczby lotów rejsowych. Dlatego dużym ciosem dla naszego portu lotniczego było przeniesienie w 1991 r. przez firmę Ryanair większej części działalności do nowo otwartego terminala na lotnisku Stansted. Z lotniska London Luton znów gwałtownie ubyło pasażerów, a działalność ponownie zaczęła przynosić straty.

W 1991 r., po lokalnych wyborach i nieudanej próbie sprzedaży lotniska, powołano nowe kierownictwo. Miało ono za zadanie położyć kres dekoniunkturze i malejącej tendencji w liczbie obsługiwanych pasażerów. Rola miasta Luton została sprowadzona do posiadania niezależnych udziałów w spółce. Nowe kierownictwo przystąpiło do realizacji swojej misji, polegającej na komercjalizacji lotniska i wytwarzaniu korzyści dla miasta przez rozwój działalności i zwiększanie zatrudnienia.

W latach 1992-1996 w infrastrukturę zainwestowano 30 milionów GBP, co pozwoliło znacznie unowocześnić wyposażenie portu lotniczego.

Środki te przeznaczono na budowę nowej wieży kontroli lotów, nowego centrum przeładunkowego, rozbudowę i remont terminala pasażerskiego, przygotowanie nowej drogi dojazdowej, rozbudowę parkingu przylegającego do terminala oraz instalację systemu nawigacyjnego wspomagającego lądowanie ILS (Instrument Landing System) kategorii 3.

Pod koniec 1995 r. lotnisko London Luton zostało wybrane na pierwszą brytyjską bazę linii lotniczych easyJet. Tym samym miało udział w zainaugurowaniu zupełnie nowej inicjatywy na naszym kontynencie: koncepcji tanich przelotów, określanych także jako przeloty "bez zbędnych dodatków" (no frills). W wyniku stopniowego wprowadzania kolejnych tras, szczególnie przez linię easyJet, liczba pasażerów obsługiwanych przez lotnisko wzrosła z 1,9 miliona w roku finansowym 1995/6 do 3,4 miliona w roku 1997/8.

W roku finansowym 1998/9 z lotniska skorzystało 4,4 miliona pasażerów. Według statystyk władz lotnictwa cywilnego, lotnisko London Luton było najszybciej rozwijającym się dużym portem lotniczym w Wielkiej Brytanii. Zmianie uległ także rozkład procentowy grup pasażerów. Podczas gdy w 1992 r. tylko 23% pasażerów korzystało z lotniska w związku z lotami rejsowymi, w 1998 r. liczba ta wzrosła do 68%.

Żeby zapewnić dalszy rozwój lotniska London Luton, konieczne było pozyskanie środków na dodatkowe inwestycje. Dlatego właśnie w sierpniu 1998 r. podpisano unikalną umowę spółki państwowo-prywatnej. Na jej podstawie przez 30 lat port lotniczy London Luton pozostaje własnością państwową (należy do miasta Luton), zaś zarządzaniem i rozwojem zajmuje się prywatne konsorcjum.

Nowe wsparcie finansowe pozwoliło ukończyć jesienią 1999 r. nowy program rozwoju, który kosztował 80 milionów GBP.

Główna część programu rozwoju obejmowała wybudowanie terminala za 40 milionów GBP w oparciu o oryginalny projekt firmy Foster and Partners. Oficjalnego otwarcia budynku dokonali w listopadzie 1999 r. Jej Królewska Wysokość Królowa oraz Jego Królewska Wysokość Książę Edynburga. W terminalu mieści się 60 stanowisk odprawy, supernowoczesne systemy transportu bagażu i informacji o lotach oraz liczne sklepy, restauracje i bary.

Pierwsza faza modernizacji obejmowała także inne ulepszenia, w tym wydłużenie równoległej drogi kołowania oraz budowę sześciu nowych miejsc postoju samolotów, wystarczająco dużych, by pomieścić Boeingi 767-300. Ponadto poszerzono i wzmocniono drogę kołowania łączącą pas startowy z płytą postojową i centrum przeładunkowym oraz rozbudowano infrastrukturę parkingów, m.in. o nowe parkingi biznesowy i przeznaczony na długi czas postoju.

Także w listopadzie 1999 r. zarząd kolei Railtrack otworzył nową, kosztującą 23 miliony GBP stację kolejową London Luton Airport Parkway. Stacja jest częścią linii Thameslink, a na odcinku o długości 1,8 km między dworcem a terminalem kursują bezpłatne autobusy dla pasażerów. Dzięki temu trasę od wyjścia z samolotu do przybycia na dworzec w centralnym Londynie można pokonać w czasie krótszym niż 60 minut.

Na początku roku 2000 rozpoczęto prace remontowe, w wyniku których powiększono hale przylotów i odlotów. W ten sposób powstało miejsce dla 15 nowych punktów handlowych i gastronomicznych oraz na rozbudowę urządzeń do odbioru bagażu.

W ciągu ostatnich 5 lat zarząd lotniska zainwestował dziesiątki milionów m.in. w budowę zupełnie nowej drogi kołowania i miejsc postoju samolotów oraz wydłużenie, poszerzenie i wzmocnienie istniejących dróg kołowania. Ponadto wybudowano wyniesiony pasaż z wydzielonymi poczekalniami dla pasażerów po odprawie. Pasaż rozciąga się wzdłuż niemal całej płyty postojowej, zwiększając wygodę i poczucie psychicznego komfortu u oczekujących.

We wrześniu 2004 r. rozpoczęto realizację największego cywilnego projektu inżynieryjnego na lotnisku od czasu wybudowania nowego terminala w 1999 r.

Ze względu na stale rosnącą liczbę pasażerów, zarząd portu lotniczego London Luton zlecił wykonanie nowej, wielomilionowej inwestycji. Rozpoczęto prace nad budową nowego pomostu dla wsiadających i wysiadających z samolotów oraz dużej, supernowoczesnej hali odlotów z kompleksem handlowym.

Zakończenie tego zainaugurowanego w 2004 r. przedsięwzięcia planuje się na 1 lipca 2005 r. Szeroko zakrojony projekt obejmuje budowę nowego, 190-metrowego pomostu dla wchodzących i schodzących z pokładów samolotów. Pomost połączy płyty postojowe północną i wschodnią. W inne miejsca zostaną przeniesione punkty ochrony granicznej, celny oraz imigracyjny. Inwestycja przewiduje również rozbudowę i przeprojektowanie dotychczas nieużywanego I piętra częsci terminalu otwartej w 1999 r.

Pierwsze piętro o powierzchni ponad 830 metrów kw. jest przykryte wspaniałym sklepionym sufitem według oryginalnego projektu Sir Normana Fostera. Według założeń projektowych z 1999 r., miało czekać puste dopóty, dopóki lotnisko nie zacznie go potrzebować.

Pierwsze piętro o powierzchni ponad 830 metrów kw. jest przykryte wspaniałym sklepionym sufitem według oryginalnego projektu Sir Normana Fostera. Według założeń projektowych z 1999 r., miało czekać puste dopóty, dopóki lotnisko nie zacznie go potrzebować.

Inauguracja działalności przez nowe linie lotnicze oraz wprowadzanie nowych tras przelotów spowodowały wzrost liczby pasażerów do rekordowej liczby 7,5 miliona osób rocznie. Uznano, że nadszedł właściwy czas na otwarcie nowego piętra.

Obecnie z portu lotniczego London Luton wylatują rejsowe samoloty linii easyJet, Ryanair, Wizz Air, Monarch Scheduled, Aer Arann, FlyBe, SkyEurope i transavia.com . Oferta lotów rejsowych i czarterowych jest bardzo bogata. Każdego dnia wykonywanych jest ponad 95 lotów rejsowych do miast w Wielkiej Brytanii i całej Europie.